Program
17.10.2026
Artyści
Darius Herrmann
Baryton
Niemiecki baryton Darius Herrmann urodził się w 2002 roku w Ashiyi w Japonii. Pierwsze doświadczenia wokalne zdobywał jako solista i chórzysta w Staatstheater am Gärtnerplatz oraz w słynnym lipskim chorze chłopięcym Thomanerchor. Od 2022 roku studiuje śpiew solowy w Wyższej Szkole Muzycznej im. Hannsa Eislera w Berlinie (Hochschule für Musik „Hanns Eisler“) w klasie profesora Romana Trekela.
W produkcjach uczelnianych zaśpiewał partię Voce w Idomeneo Mozarta (2024), Franka w Zemście nietoperza Johanna Straussa (2025) oraz Albericha we fragmentach Złota Renu Wagnera. Dalsze zobowiązania artystyczne zaprowadziły go w sezonie 2024/25 do Deutsche Oper Berlin, gdzie wziął udział w projekcie „Neue Szenen”, a w 2026 roku wystąpił na koncercie Międzynarodowego Towarzystwa im. Siegfrieda Wagnera w Elbphilharmonie w Hamburgu.
W sezonie artystycznym 2026/27 Darius Herrmann jest akademistą Chóru Kameralnego RIAS w Berlinie (RIAS Kammerchor). Jest również stypendystą Fundacji im. Giovanniego Omodeo (Giovanni-Omodeo-Stiftung).
Levi Fuchs
Fortepian
Niemiecki pianista Levi Fuchs urodził się w 2003 roku w Görlitz. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku dziewięciu lat i już jako nastolatek zdobywał praktyczne doświadczenie, akompaniując chórom oraz zespołom wokalnym. Jako pianista-kameralista i akompaniator pieśni zdobył liczne nagrody, wypracowując na wczesnym etapie szczególne wyczucie w pracy ze śpiewakami. W latach 2019–2021 uczęszczał do Saksońskiego Krajowego Gimnazjum Muzycznego w Dreźnie (Sächsisches Landesgymnasium für Musik). W 2021 roku rozpoczął studia licencjackie na kierunku pedagogika instrumentalna i wokalna (IGP) w Wyższej Szkole Muzycznej w Dreźnie w klasie profesora Karla-Heinza Simona. Brał udział w kursach mistrzowskich prowadzonych m.in. przez profesora Christiana A. Pohla, profesora Michaela Schützego oraz Martina Helmchena, nieustannie doskonaląc swoje brzmienie fortepianowe oraz sztukę interpretacji pieśni.
Muzyka
Franz Schubert (1797–1828)
był austriackim kompozytorem i jest uznawany za jednego z najważniejszych przedstawicieli romantyzmu w muzyce. Urodził się w Wiedniu, gdzie już od wczesnych lat odebrał gruntowne wykształcenie muzyczne (m.in. jako członek chłopięcego chóru kapeli dworskiej oraz uczeń Antonia Salieriego).
W swoim krótkim życiu Schubert skomponował ponad 600 pieśni, liczne utwory kameralne, symfonie, sonaty fortepianowe oraz muzykę sakralną. Swoją twórczością pieśniarską – opartą przede wszystkim na tekstach Goethego, Schillera, Müllera i Schulzego – zapoczątkował romantyczną pieśń artystyczną, łącząc proste, zapadające w pamięć melodie z ogromną głębią psychologiczną i ekspresyjnym akompaniamentem fortepianu.
Mimo rosnącego uznania w wiedeńskich kręgach artystycznych, za życia nie doczekał się spektakularnego przełomu w karierze. Zmarł w Wiedniu w wieku zaledwie 31 lat na tyfus (którego przebieg był prawdopodobnie zaostrzony przez wcześniejsze syfilityczne schorzenie). Wiele z jego najważniejszych dzieł wydano dopiero pośmiertnie, co uczyniło go od tamtej pory uosobieniem romantycznego kompozytora pieśni.
Im Frühling, D 882
Still sitz’ ich an des Hügels Hang,
Der Himmel ist so klar,
Das Lüftchen spielt im grünen Tal,
Wo ich beim ersten Frühlingsstrahl
Einst, ach, so glücklich war;
Wo ich an ihrer Seite ging
So traulich und so nah,
Und tief im dunkeln Felsenquell
Den schönen Himmel blau und hell
Und sie im Himmel sah.
Sieh, wie der bunte Frühling schon
Aus Knosp’ und Blüte blickt!
Nicht alle Blüten sind mir gleich,
Am liebsten pflückt’ ich von dem Zweig,
Von welchem sie gepflückt.
Denn alles ist wie damals noch,
Die Blumen, das Gefild;
Die Sonne scheint nicht minder hell,
Nicht minder freundlich schwimmt im Quell
Das blaue Himmelsbild.
Es wandeln nur sich Will’ und Wahn,
Es wechseln Lust und Streit,
Vorüber flieht der Liebe Glück,
Und nur die Liebe bleibt zurück,
Die Lieb’ und ach, das Leid.
O wär’ ich doch ein Vöglein nur
Dort an dem Wiesenhang!
Dann blieb’ ich auf den Zweigen hier
Und säng’ ein süßes Lied von ihr
Den ganzen Sommer lang.
We wiosnie, D 882
Cicho siedzę na zboczu wzgórza,
Niebo jest tak jasne,
Lekki wiaterek igra w zielonej dolinie,
Gdzie przy pierwszym promieniu wiosny
Niegdyś, ach, byłem tak szczęśliwy;
Gdzie szedłem u jej boku
Tak ufnie i tak blisko,
A głęboko w ciemnym skalnym źródle
Widziałem piękne niebo błękitne i jasne
I ją samą w niebie.
Patrz, jak barwna wiosna już
Spogląda z pąków i kwiatów!
Nie wszystkie kwiaty są dla mnie jednakowe,
Najchętniej zerwałbym z tej gałęzi,
Z której ona zerwała.
Bo wszystko jest jeszcze takie samo jak wtedy, Kwiaty, pola;
Słońce nie świeci mniej jasno,
Nie mniej przyjaźnie pływa w źródle
Błękitny obraz nieba.
Zmieniają się tylko wola i złudzenia,
Zmieniają się radość i spór,
Przemija szczęście miłości,
A pozostaje tylko miłość,
Miłość i ach, ból.
O, gdybym był tylko ptaszkiem
Tam na łąkowym zboczu!
Wtedy zostałbym na tych gałęziach
I śpiewałbym słodką pieśń o niej
Całe lato.
Ernst Konrad Friedrich Schulze (1789–1817)
był niemieckim poetą epoki romantyzmu. Studiował w Getyndze, pisał głównie lirykę oraz epos wierszowany Die bezauberte Rose (Zaróżowiona róża). Jego najbardziej znanym w świecie muzycznym dziełem jest Poetisches Tagebuch (Dziennik poetycki, 1813–1817), z którego Schubert zaczerpnął teksty do kilku swoich pieśni. Schulze zmarł młodo na gruźlicę.
-
Wiersz powstał 31 marca 1815 roku (pierwotny tytuł: „Am 31sten März 1815”).
-
Wydanie: 1819 rok w Poetisches Tagebuch.
-
Kompozycja Schuberta: marzec 1826 roku (D 882), wydana w 1828 roku jako Op. posth. 101 Nr 1.
Der Wanderer, D 489
Ich komme vom Gebirge her,
Es dampft das Tal, es braust das Meer.
Ich wandle still, bin wenig froh,
Und immer fragt der Seufzer: wo?
Die Sonne dünkt mich hier so kalt,
Die Blüte welk, das Leben alt,
Und was sie reden, leerer Schall,
Ich bin ein Fremdling überall.
Wo bist du, mein geliebtes Land?
Gesucht, geahnt und nie gekannt!
Das Land, das Land so hoffnungsgrün,
Das Land, wo meine Rosen blühn,
Wo meine Freunde wandelnd gehn,
Wo meine Toten auferstehn;
Das Land, das meine Sprache spricht,
O Land, wo bist du?
Ich wandle still, bin wenig froh,
Und immer fragt der Seufzer: wo?
Im Geisterhauch tönt’s mir zurück:
„Dort, wo du nicht bist, dort ist das Glück!“
Wędrowiec
Przybywam z gór,
Dolina paruje, morze huczy.
Wędruję w milczeniu, z niewielką radością,
A westchnienie wciąż pyta: gdzie?
Słońce wydaje mi się tu tak zimne,
Kwiat zwiędły, życie stare,
A to, co mówią – pusty dźwięk,
Wszędzie jestem obcy.
Gdzie jesteś, moja ukochana kraino?
Szukana, przeczuwana i nigdy nieznana!
Kraina, kraina tak zielona nadzieją,
Kraina, gdzie kwitną moje róże,
Gdzie chodzą moi przyjaciele,
Gdzie zmartwychwstają moi zmarli;
Kraina, która mówi moim językiem,
O kraino, gdzie jesteś?
Wędruję w milczeniu, z niewielką radością,
A westchnienie wciąż pyta: gdzie?
W tchnieniu duchów brzmi mi odpowiedź:
„Tam, gdzie ciebie nie ma, tam jest szczęście!“
Georg Philipp Schmidt von Lübeck (1766–1849)
był północnoniemieckim lirykiem i urzędnikiem. Pochodził z lubeckiej rodziny kupieckiej, studiował początkowo prawo, następnie teologię, a ostatecznie medycynę. Później pracował w duńskiej służbie państwowej, a pod koniec życia mieszkał w Altonie/Ottensen.
Obok studiów historycznych pisał głównie wiersze. Jego najsłynniejszym dziełem jest wiersz Des Fremdlings Abendlied (Wieczorna pieśń przybysza, znany także jako Der Wanderer / Wędrowiec), który stał się kwintesencją romantycznej tęsknoty za nieosiągalną ojczyzną. Schubert skomponował do niego muzykę, a finałowy wers „Dort, wo du nicht bist, dort ist das Glück!” (Tam, gdzie cię nie ma, tam jest szczęście!) uczynił jednym z najsłynniejszych zdań w historii pieśni.
-
Wiersz powstał: około 1806–1808 roku (pierwsza publikacja w 1808 roku pod tytułem Des Fremdlings Abendlied).
-
Kompozycja Schuberta: październik 1816 roku (D 489), wydana w 1821 roku jako Op. 4 Nr 1.
An den Mond, D 259
Füllest wieder Busch und Tal
Still mit Nebelglanz,
Lösest endlich auch einmal
Meine Seele ganz;
Breitest über mein Gefild
Lindernd deinen Blick,
Wie des Freundes Auge mild
Über mein Geschick.
Jeden Nachklang fühlt mein Herz
Froh- und trüber Zeit,
Wandle zwischen Freud’ und Schmerz
In der Einsamkeit.
Fließe, fließe, lieber Fluß!
Nimmer werd’ ich froh;
So verrauschte Scherz und Kuß,
Und die Treue so.
Ich besaß es doch einmal,
Was so köstlich ist!
Daß man doch zu seiner Qual
Nimmer es vergißt!
Rausche, Fluß, das Tal entlang,
Ohne Rast und Ruh,
Rausche, flüstre meinem Sang
Melodien zu,
Wenn du in der Winternacht
Wütend überschwillst,
Oder um die Frühlingspracht
Junger Knospen quillst.
Selig, wer sich vor der Welt
Ohne Haß verschließt,
Einen Freund am Busen hält
Und mit dem genießt,
Was, von Menschen nicht gewußt
Oder nicht bedacht,
Durch das Labyrinth der Brust
Wandelt in der Nacht.
Do Księżyca
Napełniasz znowu krze i dolinę
Cichym mgły lśnieniem,
Uwalniasz wreszcie choć ten jeden raz
Mą duszę całkowicie;
Rozlewasz nad moją niwą
Łagodząco swoje spojrzenie,
Niczym łagodne oko przyjaciela
Nad moim losem.
Każdy oddźwięk czuje moje serce
Wesołych i smutnych czasów,
Wędruję między radością a bólem
W samotności.
Płyń, płyń, rzeko miła!
Nigdy już nie będę wesół;
Tak przeminął żart i pocałunek,
I tak wierność też.
A przecież posiadałem to niegdyś,
Co jest tak cenny dar!
Że człowiek ku swojej męce
Nigdy o tym nie zapomina!
Szum, rzeko, wzdłuż doliny,
Bez odpoczynku i wytchnienia,
Szum, szeptaj mojej pieśni
Melodie do wtóru,
Gdy w zimową noc
Wściekle wylewasz,
Albo wokół wiosennego przepychu
Młodych pąków krew pijesz.
Błogosławiony, kto przed światem
Bez nienawiści się zamyka,
Przyjaciela na łonie piastuje
I z nim się jedna,
W tym, co przez ludzi nieznane
Lub nierozważone,
Przez labirynt piersi
Przechodzi w nocy.
Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832)
jest uznawany za jednego z najważniejszych niemieckich poetów i wybitnego przedstawiciela klasyki weimarskiej. Większość życia spędził w Weimarze, gdzie nie tylko tworzył literaturę, ale także piastował wysokie urzędy państwowe. Jego wszechstronny dorobek obejmuje światowej sławy dramaty, takie jak Faust, powieści, pisma przyrodnicze oraz ogromną liczbę utworów lirycznych. Poprzez swoje głębokie dzieła wywarł trwały wpływ na historię europejskiej kultury i myśli.
-
Powstanie wiersza: Goethe napisał pierwszą wersję wiersza „An den Mond” około 1777/1778 roku. Ostateczna wersja, podana przez Państwa, została przez niego zmieniona i opublikowana w roku 1789.
-
Kompozycja Schuberta: Franz Schubert skomponował tę pieśń (numer w katalogu dzieł D 259) 19 sierpnia 1815 roku.
Der Musensohn, D 764
Durch Feld und Wald zu schweifen,
Mein Liedchen wegzupfeifen,
So geht’s von Ort zu Ort!
Und nach dem Takte reget
Und nach dem Maß beweget
Sich alles an mir fort.
Ich kann sie kaum erwarten,
Die erste Blum’ im Garten,
Die erste Blüt’ am Baum.
Sie grüßen meine Lieder,
Und kommt der Winter wieder,
Sing’ ich noch jenen Traum.
Ich sing’ ihn in der Weite,
Auf Eises Läng’ und Breite,
Da blüht der Winter schön!
Auch diese Blüte schwindet,
Und neue Freude findet
Sich auf bebauten Höhn.
Denn wie ich bei der Linde
Das junge Völkchen finde,
Sogleich erreg’ ich sie.
Der stumpfe Bursche bläht sich,
Das steife Mädchen dreht sich
Nach meiner Melodie.
Ihr gebt den Sohlen Flügel
Und treibt durch Tal und Hügel
Den Liebling weit von Haus.
Ihr lieben, holden Musen,
Wann ruh’ ich ihr am Busen
Auch endlich wieder aus?
Syn Muz
Wędrować przez pola i lasy,
Wygwizdując swoją piosenkę,
Tak idzie się z miejsca na miejsce!
I w takt wszystko się porusza,
I miarowo dotrzymuje kroku
Wszystko, co kroczy wraz ze mną.
Ledwo mogę się doczekać
Pierwszego kwiatu w ogrodzie,
Pierwszego pąka na drzewie.
One witają moje pieśni,
A gdy zima znów powróci,
Śpiewam wciąż o tamtym śnie.
Śpiewam o nim w dalekim świecie,
Na lodów długość i szerokość,
Tam zima pięknie rozkwita!
I ten kwiat w końcu marnieje,
A nowa radość odnajduje się
Na uprawnych wzgórzach.
Bo gdy przy lipie
Zastaję młodą gromadkę,
Natychmiast ich ożywiam.
Ospały parobek nadyma się,
Sztywna dziewczyna kręci się
W takt mojej melodii.
Wy dajecie podeszwom skrzydła
I pędzicie przez doliny i wzgórza
Ulubieńca daleko od domu.
Wy drogie, łaskawe Muzy,
Kiedyż na jej łonie
Odpocznę wreszcie znowu?
Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832)
-
Powstanie wiersza: Goethe napisał wiersz „Der Musensohn” w 1799 roku. Został on opublikowany niedługo później, w roku 1800, w tomie Göthe’s neue Schriften (Nowe pisma Goethego).
-
Kompozycja Schuberta: Franz Schubert skomponował tę słynną, pełną wigoru pieśń (D 764 / Op. 92 Nr 1) w grudniu 1822 roku.
Hugo Wolf ( (1860–1903)
był austriackim kompozytorem, który obok Franza Schuberta jest uznawany za jednego z najważniejszych mistrzów niemieckiej pieśni artystycznej. Swoją edukację muzyczną w Konserwatorium Wiedeńskim musiał przerwać przedwcześnie, po czym kształcił się dalej głównie jako samouk, pracując jednocześnie przez pewien czas jako cięty krytyk muzyczny w Wiedniu. Jako żarliwy podziwiacz Richarda Wagnera przeniósł jego zasady interpretacji tekstu na grunt pieśni, co wyraźnie widać w jego słynnych cyklach, takich jak pieśni do słów Mörikego czy Goethego. Jego życie było nieustannie naznaczone dotkliwą dependencies finansową oraz skrajnymi wahaniami nastroju – od euforycznych faz twórczych po ciężkie depresje. Zakażenie syfilisem w młodości doprowadziło ostatecznie do postępującego paraliżu i obłędu, przez co ostatnie lata życia spędził w zakładzie dla nerwowo chorych.
Im Frühling
Hier lieg’ ich auf dem Frühlingshügel:
Die Wolke wird mein Flügel,
Ein Vogel fliegt mir voraus.
Ach, sag’ mir, all-einzige Liebe,
Wo du bleibst, daß ich bei dir bliebe!
Doch du und die Lüfte, ihr habt kein Haus.
Der Sonnenblume gleich steht mein Gemüte offen,
Sehnend,
Sich dehnend
In Lieben und Hoffen.
Frühling, was bist du gewillt?
Wann werd’ ich gestillt?
Die Wolke seh’ ich wandeln und den Fluß,
Es dringt der Sonne goldner Kuß
Mir tief bis in’s Geblüt hinein;
Die Augen, wunderbar berauschet,
Thun, als schliefen sie ein,
Nur noch das Ohr dem Ton der Biene lauschet.
Ich denke Dieß und denke Das,
Ich sehne mich, und weiß nicht recht, nach was:
Halb ist es Lust, halb ist es Klage;
Mein Herz, o sage,
Was webst du für Erinnerung
In golden grüner Zweige Dämmerung?
– Alte unnennbare Tage!
We wiosnie
Tutaj leżę na wiosennym wzgórzu:
Chmura staje się moim skrzydłem,
Ptak leci przede mną.
Ach, powiedz mi, jedyna miłości,
Gdzie przebywasz, bym mógł być przy tobie!
Lecz ty i wiatry, nie macie domu.
Niczym słonecznik mój umysł stoi otworem,
Tęskniący,
Rozciągający się
W miłości i nadziei.
Wiosno, jakie są twoje zamiary?
Kiedy zostanę nasycony?
Widzę wędrującą chmurę i rzekę,
Złoty pocałunek słońca przenika
Głęboko do mojej krwi;
Oczy, cudownie odurzone,
Czynią tak, jakby zasypiały,
Tylko ucho jeszcze słucha brzęczenia pszczoły.
Myślę o tym i myślę o tamtym,
Tęsknię i sam nie wiem dobrze za czym:
Połową to rozkosz, połową skarga;
Serce moje, o powiedz,
Jakie wspomnienie tkasz
W zmierzchu złoto-zielonych gałęzi?
– Dawne, nienazwane dni!
Eduard Mörike (1804–1875)
-
Powstanie wiersza: Mörike napisał wiersz „Im Frühling” w maju 1828 roku, w czasie gdy pełnił obowiązki wikariusza. Później włączył go do swojej znanej powieści Maler Nolten (Malarz Nolten, 1832).
-
Kompozycja Wolfa: Hugo Wolf skomponował tę pieśń w 1888 roku w ramach swojego słynnego cyklu Mörike-Liederbuch, w okresie gorączkowej i genialnej kreatywności.
Johannes Brahms (1833–1897)
był wybitnym niemieckim kompozytorem, pianistą i dyrygentem epoki romantyzmu, urodzonym 7 maja 1833 roku w Hamburgu. Uznawany jest za jednego z najważniejszych twórców muzycznych XIX wieku i często stawiany obok Johanna Sebastiana Bacha i Ludwiga van Beethovena jako jeden z „Trzech wielkich B” historii muzyki. Brahms spędził większość swojego twórczego życia w Wiedniu, gdzie wywarł decydujący wpływ na tamtejszą scenę muzyczną i stworzył arcydzieła, takie jak cztery symfonie oraz Niemieckie Requiem (Ein deutsches Requiem). Jego utwory wyróżniają się mistrzowskim opanowaniem tradycyjnych form, które wypełniał głębokimi, romantycznymi emocjami. Zmarł 3 kwietnia 1897 roku w Wiedniu, pozostawiając po sobie nieśmiertelne dziedzictwo muzyczne, które do dziś jest cenione na całym świecie.
Intermezzo F-Dur, Op. 118 Nr. 5
(aus den Sechs Klavierstücken)
Hugo Wolf ( (1860–1903)
Italienisches Liederbuch
Nr. 3: Ihr seid die Allerschönste
Śpiewnik włoski
Nr. 3: Jesteś najpiękniejsza
Ihr seid die Allerschönste weit und breit,
Viel schöner als im Mai der Blumenflor.
Orvietos Dom steigt so voll Herrlichkeit,
Viterbos größter Brunnen nicht empor.
So hoher Reiz und Zauber ist dein eigen,
Der Dom von Siena muß sich vor dir neigen.
Ach, du bist so an Reiz und Anmut reich,
Der Dom von Siena selbst ist dir nicht gleich.
Jesteś najpiękniejsza wzdłuż i wszerz,
O ileż piękniejsza niż w maju kwiecień kwiatów.
Katedra w Orvieto nie wznosi się z taką wspaniałością,
Ani największa fontanna w Viterbo.
Tak wysoki urok i czar jest twoją własnością,
Że katedra w Sienie musi się przed tobą skłonić.
Ach, jesteś tak bogata w urok i wdzięk,
Że sama katedra w Sienie nie jest tobie równa.
Italienisches Liederbuch
Nr. 33: Sterb’ ich, so hüllt in Blumen meine Glieder
Śpiewnik włoski
Nr. 33: Gdy umrę, owińcie w kwiaty moje członki
Sterb’ ich, so hüllt in Blumen meine Glieder;
Ich wünsche nicht, daß ihr ein Grab mir grabt.
Genüber jenen Mauern legt mich nieder,
Wo ihr so manchmal mich gesehen habt.
Dort legt mich hin, in Regen oder Wind;
Gern sterb’ ich, ist’s um dich, geliebtes Kind.
Dort legt mich hin in Sonnenschein und Regen;
Ich sterbe lieblich, sterb’ ich deinetwegen.
Gdy umrę, owińcie w kwiaty moje członki;
Nie życzę sobie, abyście kopali mi grób.
Naprzeciwko tamtych murów połóżcie mnie,
Gdzie tak często mnie widywaliście.
Tam mnie połóżcie, w deszczu czy na wietrze;
Chętnie umieram, jeśli to dla ciebie, ukochane dziecię.
Tam mnie połóżcie w słońcu i w deszczu;
Umieram słodko, jeśli umieram z twojego powodu.
był wybitnym niemieckim pisarzem, dramaturgiem i jednym z odnoszących największe sukcesy nowelistów XIX wieku. Był czołową postacią monachijskiego kręgu poetów (Münchner Dichterkreis) i w swoich czasach uchodził za absolutną gwiazdę literatury. Dzięki wszechstronnej znajomości języków dał się poznać jako niestrudzony pośrednik i tłumacz literatur romańskich, ze szczególnym uwzględnieniem kultury włoskiej. W 1910 roku jako pierwszy niemiecki liryk w historii otrzymał Literacką Nagrodę Nobla. Jego subtelne przekłady poetyckie stanowiły niezwykle bogate źródło inspiracji dla kompozytorów pieśni artystycznych tamtej epoki.
Italienisches Liederbuch (Śpiewnik włoski)
-
Powstanie tłumaczeń: Paul Heyse przetłumaczył i zaadaptował anonimowe włoskie pieśni ludowe (w tym tzw. rispetti) w 1860 roku, kiedy to zbiór ten został po raz pierwszy wydany drukiem w Berlinie jako Italienisches Liederbuch.
-
Kompozycja Wolfa: Hugo Wolf skomponował muzykę do tych wierszy w fazach genialnej kreatywności. Pieśni z pierwszego tomu (w tym nr 3, Ihr seid die Allerschönste / Jesteś najpiękniejsza ze wszystkich) powstały w latach 1890/1891. Drugi tom (w tym nr 33, Sterb’ ich, so hüllt in Blumen meine Glieder / Gdy umrę, owińcie moje ciało w kwiaty) skomponował wiosną 1896 roku.
Richard Strauss (1864–1949)
Richard Strauss urodził się w Monachium jako syn wybitnego waltornisty i już jako dziecko wykazywał nadzwyczajny talent muzyczny. Stał się jednym z najważniejszych niemieckich kompozytorów przełomu późnego romantyzmu i wczesnego modernizmu, a jego dorobek obejmuje niemal wszystkie gatunki muzyczne. Światową sławę zyskał przede wszystkim dzięki monumentalnym poematom symfonicznym, takim jak Tako rzecze Zaratustra, a także przełomowym operom, m.in. Salome i Kawaler srebrnej róży. Obok działalności kompozytorskiej, przez całe życie był wysoko cenionym dyrygentem pracującym w największych operach Europy. Pozostawił po sobie trwały ślad w muzyce wokalnej w postaci ponad 200 pieśni, które często charakteryzują się wysoce złożonym akompaniamentem fortepianu i pełnymi przepychu liniami melodycznymi.
Heimliche Aufforderung, Op. 27 Nr. 3
Auf, hebe die funkelnde Schale
empor zum Mund,
Und trinke beim Freudenmahle
dein Herz gesund.
Und wenn du sie hebst, so winke
mir heimlich zu,
Dann lächle ich, und dann trinke
ich still wie du ...
Und still gleich mir betrachte
um uns das Heer
Der trunknen Schwätzer—verachte
sie nicht zu sehr.
Nein, hebe die blinkende Schale,
gefüllt mit Wein,
Und laß beim lärmenden Mahle
sie glücklich sein.
Doch hast du das Mahl genossen,
den Durst gestillt,
Dann verlasse der lauten Genossen
festfreudiges Bild,
Und wandle hinaus in den Garten
zum Rosenstrauch,—
Dort will ich dich dann erwarten
nach altem Brauch,
Und will an die Brust dir sinken
eh’ du’s gehofft,
Und deine Küsse trinken,
wie ehmals oft,
Und flechten in deine Haare
der Rose Pracht—
O komm, du wunderbare,
ersehnte Nacht!
Tajne wezwanie
Dalej, podnieś skrzącą się czarę
W górę, do ust swoich zbliż,
I pij podczas radosnej uczty,
By serce uleczyć ze skarg.
A kiedy ją wzniesiesz, skinij
Do mnie potajemnie z dala,
Wtedy ja się cicho uśmiechnę
I pić będę skrycie jak ty...
I cicho, tak jak ja, przypatrz się
Wokół nas tej rzeszy tłumnej
Pijanych gadułów — lecz nie gardź
Nimi w swej myśli zbyt mocno.
Nie, podnieś błyszczący kielich,
Napełniony winem po brzegi,
I pozwól im przy głośnej biesiadzie
Przez chwilę szczęśliwymi być.
Lecz gdy już nacieszysz się ucztą,
I ugasisz pragnienie palące,
Wtedy opuść głośnych biesiadników
I ten obraz hucznej radości,
I wyjdź potajemnie do ogrodu,
Gdzie rośnie krzew dzikiej róży —
Tam będę na ciebie czekać
Według dawnego zwyczaju,
I chcę osunąć się na twą pierś,
Zanim zdążysz mieć nadzieję,
I pić twoje pocałunki słodkie,
Jak dawniej, tak często już,
I wpleść w twoje ciemne włosy
Wspaniałość rozkwitłej róży —
O przyjdź, ty cudowna, gwiaździsta,
Tak długo upragniona nocy!
John Henry Mackay (1864–1933)
Szkocko-niemiecki pisarz John Henry Mackay (1864–1933) urodził się w Szkocji, jednak po wczesnej śmierci ojca wychowywał się w Niemczech. Później osiadł w Berlinie, gdzie zyskał rozgłos jako radykalny promotor anarchizmu indywidualistycznego oraz jeden z pierwszych aktywistów działających na rzecz praw osób homoseksualnych. Jego paleta literacka obejmowała nie tylko powieści społeczno-krytyczne, ale również subtelną lirykę, urzekającą swoją żarliwą intensywnością. Mackay zmarł w ubóstwie w okolicach Berlina, krótko po dojściu narodowych socjalistów do władzy.
Powstanie dzieła: Mackay napisał wiersz „Heimliche Aufforderung” (Tajemne wezwanie) w 1888 roku (wydany w jego tomie poezji Sturm). Richard Strauss przeczytał ten utwór wiosną 1892 roku i skomponował do niego muzykę 22 maja 1894 roku jako żarliwy prezent ślubny dla swojej narzeczonej, sopranistki Pauline de Ahna.
Sergei Rachmaninow (1873–1943)
Siergiej Rachmaninow był światowej sławy rosyjskim pianistą, kompozytorem i dyrygentem, uznawanym za jednego z ostatnich wielkich przedstawicieli późnego romantyzmu. Urodził się w rosyjskiej rodzinie muzycznej, wcześnie przejawiał nadzwyczajny talent i ukończył Konserwatorium Moskiewskie z najwyższymi wyróżnieniami. Po druzgocącym fiasku premiery jego I Symfonii popadł w głęboki kryzys twórczy, z którego wyszedł dopiero dzięki terapii psychologicznej. Międzynarodowy przełom przyniósł mu w 1901 roku ukończony w następstwie leczenia, mistrzowski II Koncert fortepianowy. W wyniku rewolucji rosyjskiej 1917 roku Rachmaninow wyemigrował z rodziną na Zachód i resztę życia spędził głównie w USA, gdzie święcił triumfy jako rozchwytywany wirtuoz fortepianu. Zmarł na raka w 1943 roku w Beverly Hills, pozostawiając dla potomności wybitne, głęboko melancholijne dzieła o najwyższym kunszcie artystycznym.
Сирень, Op. 21 Nr. 5
Flieder
По утру, на заре,
По росистой траве,
Я пойду свежим утром дышать;
И в душистую тень,
Где теснится сирень,
Я пойду своё счастье искать…
В жизни счастье одно
Мне найти суждено,
И то счастье в сирени живёт;
На зелёных ветвях,
На душистых кистях
Моё бедное счастье цветёт…
Wenn der junge Tag graut,
und das Gras noch betaut,
und ich atme des Frühmorgens Wind,
wo des Fliederstrauchs Duft
erfüllt lockend die Luft,
suche ich, dass mein Glück ich dort find.
Dass mein Glück ich dort find,
dazu bin ich bestimmt,
es verweilt in des Flieders Gezweig;
dort im üppigen Grün
und im duftenden Blühn
sich mein dürftiges Glück wohl bezeigt…
Bez
Porankiem, o świcie,
Po rosie na trawie,
Pójdę rzeźwym rankiem odetchnąć;
I w pachnący cień,
Gdzie tłoczy się bez,
Pójdę swojego szczęścia szukać…
W życiu szczęście tylko jedno
Jest mi dane odnaleźć,
I to szczęście w bzie sobie żyje;
Na zielonych gałęziach,
Na pachnących kiściach
Moje biedne szczęście kwitnie…
Ekaterina Beketowa (1855–1892)
Jekatierina Andriejewna Biekietowa (po mężu Krasnowa; 1855–1892) była rosyjską poetką, prozaiczką i tłumaczką. Urodziła się w Moskwie w wysoko wykształconej rodzinie szlacheckiej; jej ojcem był słynny botanik i rektor uniwersytetu Andriej Biekietow. Biekietowa tworzyła pełną wrażliwości lirykę, opowiadania oraz literaturę dziecięcą, a także zajmowała się sprawnym tłumaczeniem europejskiej poezji. Ponadto jest uznawana za pierwszą literacką mentorkę swojego siostrzeńca, późniejszego światowej sławy poety-symbolisty Aleksandra Błoka. Jej tragicznie krótkie życie zakończyło się w wieku zaledwie 36 lat w wyniku powikłań po koniecznym z medycznego punktu widzenia przerwaniu ciąży. Nieśmiertelność zyskała przede wszystkim dzięki wierszowi Bzy (Сирень), do którego Siergiej Rachmaninow skomponował jeden ze swoich najwspanialszych i najpopularniejszych romansów (op. 21 nr 5).
Powstanie wiersza: Jekatierina Biekietowa napisała wiersz „Bzy” w 1878 roku. Rachmaninow skomponował do niego muzykę w kwietniu 1902 roku jako część swojego cyklu pieśni op. 21.
Не пой, красавица, при мне, Op. 4 Nr. 4
Sing nicht, Schöne, vor mir
Nie śpiewaj, piękna, przy mnie
Не пой, красавица, при мне
Ты песен Грузии печальной:
Напоминают мне оне
Другую жизнь и берег дальний.
Увы! напоминают мне
Твои жестокие напевы
И степь, и ночь — и при луне
Черты далёкой, бедной девы.
Я призрак милый, роковой,
Тебя увидев, забываю;
Но ты поешь — и предо мной
Его я вновь воображаю.
O sing, du Schöne, sing mir nicht
Georgiens wehmutvolle Lieder, –
Sie wecken wie ein Traumgesicht
Mir fernes Land und Leben wieder.
Auf mich herein in wilder Pein
Aus deinen Liedern klingend bricht es;
Die Steppennacht, der Mondenschein,
Der Schmerz des kindlichen Gesichtes –
Die holde Traumgestalt, bei dir
Vergess’ ich sie, und ach! wie gerne –
Doch wenn du singst, erscheint sie mir
Und ruft mich grausam in die Ferne.
Nie śpiewaj, piękna, przy mnie
Tych pieśni Gruzji smutnej:
Przypominają mi one
Inne życie i brzeg daleki.
Niestety! Przypominają mi
Twoje okrutne śpiewy
I step, i noc — i przy księżycu
Rysy dalekiej, biednej dziewczęcej zjawy.
Ja o upiorze miłym, złowrogim,
Gdy ciebie widzę, zapominam;
Lecz ty śpiewasz — i przede mną
Jego obraz na nowo sobie wyobrażam.
Alexander Sergejewitsch Puschkin (1799–1837)
Aleksandr Siergiejewicz Puszkin (1799–1837) jest uznawany za rosyjskiego wieszcza narodowego i twórcę nowoczesnej literatury rosyjskiej. Pochodził ze szlacheckiej rodziny moskiewskiej, a ze strony matki był prawnukiem Abrama Hannibala – książęcego służącego pochodzenia afrykańskiego. Twórczość Puszkina w przełomowy sposób łączyła tradycyjny rosyjski język ludowy z wpływami literatury zachodnioeuropejskiej, dzięki czemu powstały takie arcydzieła jak powieść wierszem Eugeniusz Oniegin. Z powodu swoich wolnościowych, krytycznych wobec reżimu wierszy bywał zsyłany przez rząd carski na południe Imperium Rosyjskiego. Jego życie zakończyło się tragicznie w wieku zaledwie 37 lat w pojedynku, który stoczył w obronie honoru swojej żony.
-
Powstanie wiersza (Puszkin): Puszkin napisał pełen tęsknoty wiersz „Nie poj, krasawica, pri mnie” (Nie śpiewaj mi, piękna) w 1828 roku. Został on opublikowany po raz pierwszy rok później, w 1829 roku.
-
Kompozycja Rachmaninowa: Siergiej Rachmaninow stworzył swoją słynną, wysoce dramatyczną aranżację muzyczną (op. 4 nr 4) w 1892 roku jako część swojego pierwszego wydanego zbioru pieśni.
Prélude D-Dur, Op. 23 Nr. 4
(Klavier solo; aus Dix préludes)
.png)
Franz Schubert
Gebet während der Schlacht, D 171
Vater, ich rufe dich!
Brüllend umwölkt mich der Dampf der Geschütze,
Sprühend umzucken mich rasselnde Blitze.
Lenker der Schlachten, ich rufe dich!
Vater, du führe mich!
Vater, du führe mich!
Führ mich zum Siege, führ mich zum Tode:
Herr, ich erkenne deine Gebote.
Herr, wie du willst, so führe mich!
Gott, ich erkenne dich!
Gott, ich erkenne, dich!
So im herbstlichen Rauschen der Blätter
Als im Schlachtendonnerwetter,
Urquell der Gnade, erkenn' ich dich.
Vater, du segne mich!
Vater, du segne mich!
In deine Hand befehl' ich mein Leben;
Du kannst es nehmen, du hast es gegeben.
Zum Leben, zum Sterben segne mich!
Vater, ich preise dich!
Vater, ich preise dich!
's ist ja kein Kampf um die Güter der Erde.
Das Heiligste schützen wir mit dem Schwerte.
Drum, fallend und siegend, preis' ich dich.
Gott, dir ergeb' ich mich!
Gott, dir ergeb' ich mich!
Wenn mich die Donner des Todes begrüßen,
Wenn meine Adern geöffnet fließen:
Dir, mein Gott, dir ergeb' ich mich.
Vater, ich rufe dich!
Modlitwa podczas bitwy
Ojcze, ja wzywam Cię!
Rycząc, ośnieża mnie dym z armatnich stężeń,
Pryskając, kłębią się wokół brzęczące pioruny.
Władco bitewnych pól, ja wzywam Cię!
Ojcze, Ty prowadź mnie!
Ojcze, Ty prowadź mnie!
Prowadź ku zwycięstwu, prowadź mnie ku śmierci:
Panie, ja uznaję Twoje przykazania.
Panie, jak wola Twoja, tak prowadź mnie!
Boże, ja dostrzegam Cię!
Boże, ja dostrzegam Cię!
Tak w jesiennym szumie liści opadłych,
Jak i w burzowym grzmocie bitewnych nawałnic,
Krynico łaski, w tym dostrzegam Cię.
Ojcze, Ty błogosław mnie!
Ojcze, Ty błogosław mnie!
W Twoje ręce powierzam całe moje życie;
Ty możesz je odebrać, Ty je wszak dałeś.
Ku życiu, ku śmierci błogosław mnie!
Ojcze, ja chwalę Cię!
Ojcze, ja chwalę Cię!
To przecież nie walka o ziemskie korzyści,
To, co najświętsze, chronimy swym mieczem.
Stąd, padając i zwyciężając, chwalę Cię.
Boże, Tobie oddaję się!
Boże, Tobie oddaję się!
Gdy gromy śmierci będą mnie żegnały,
Gdy moje własne żyły otwarte spłyną krwią:
Tobie, mój Boże, Tobie oddaję się.
Ojcze, ja wzywam Cię!
Theodor Körner (1791–1813)
był wybitnym niemieckim poetą i dramaturgiem epoki romantyzmu, który zasłynął na całym świecie przede wszystkim dzięki swoim pieśniom patriotycznym. Urodził się w Dreźnie jako syn bliskiego przyjaciela Goethego i już w młodości święcił znaczne sukcesy jako pisarz teatralny w Wiedniu. W obliczu wojen napoleońskich w 1813 roku z entuzjazmem wstąpił do Korpusu Lützowa, by aktywnie walczyć o wyzwolenie Niemiec. Od tego momentu łączył swój talent literacki z życiem żołnierskim, stając się uosobieniem poety-bojownika o wolność. Zginął w bitwie w Meklemburgii w wieku zaledwie 21 lat, po czym ojciec zapewnił mu nieśmiertelność, publikując pośmiertnie zbiór wierszy Leyer und Schwerdt (Lira i miecz, 1814).
Powstanie wiersza: Theodor Körner napisał poruszający wiersz „Gebet während der Schlacht” (Modlitwa podczas bitwy) w 1813 roku podczas swojej służby wojskowej w walce przeciwko Napoleonowi. Franz Schubert skomponował swoją pełną ekspresji wersję na głos solo i fortepian (D 171) 12 marca 1815 roku.
Gustav Mahler (1860–1911)
Gustav Mahler był wybitnym austriackim kompozytorem późnego romantyzmu i jednym z najważniejszych dyrygentów swojej ery. Urodzony w żydowskiej rodzinie w Czechach, doświadczył naznaczonego trudnymi przeżyciami dzieciństwa, w którym musiał patrzeć na przedwczesną śmierć kilga swojego rodzeństwa. Jako wieloletni dyrektor Wiedeńskiej Opery Dworskiej gruntownie zreformował teatr muzyczny poprzez swój bezkompromisowy wymóg artystycznej perfekcji. Jego własna twórczość kompozytorska, która przez długi czas budziła kontrowersje, koncentrowała się prawie wyłącznie na monumentalnych symfoniach i głębokich pieśniach orkiestrowych. Muzyka Mahlera odzwierciedla tematy egzystencjalne, takie jak natura, miłość, przemijanie oraz poszukiwanie duchowego odkupienia na progu nowoczesności.
Kindertotenlieder
Nr. 2: Nun seh’ ich wohl, warum so dunkle Flammen
Nun seh’ ich wohl, warum so dunkle Flammen
Ihr sprühtet mir in manchem Augenblicke.
– O Augen! – Gleichsam, um voll in einem Blicke
Zu drängen eure ganze Macht zusammen.
Doch ahnt’ ich nicht, weil Nebel mich umschwammen,
Gewoben vom verblendenden Geschicke,
Daß sich der Strahl bereits zur Heimkehr schicke,
Dorthin, von wannen alle Strahlen stammen.
Ihr wolltet mir mit eurem Leuchten sagen:
Wir möchten nah dir bleiben gerne!
Doch ist uns das vom Schicksal abgeschlagen.
Sieh’ uns nur an, denn bald sind wir dir ferne!
Was dir nur Augen sind in diesen Tagen:
In künft’gen Nächten sind es dir nur Sterne.
Pieśni o śmierci dzieci
Nr. 2: Teraz widzę dobrze, dlaczego tak ciemne płomienie
Teraz widzę dobrze, dlaczego tak ciemne płomienie
Ciskaliście ku mnie w niejednej chwili.
– O oczy! – Jakby po to, by w jednym spojrzeniu
Skupić całą swą potęgę i siłę zarazem.
Lecz nie przeczuwałem, bo mgły mnie otaczały,
Utkane przez oślepiające przeznaczenie,
Że ten promień szykuje się już do powrotu
Tam, skąd biorą początek wszystkie promienie.
Chcieliście mi powiedzieć swoim blaskiem:
Pragniemy chętnie pozostać blisko ciebie!
Lecz los nam tego odmówił bezwzględnie.
Spójrz tylko na nas, bo wkrótce będziemy daleko!
To, co w tych dniach jest dla ciebie tylko oczami:
W przyszłych nocach będzie już tylko gwiazdami.
Friedrich Rückert (1788–1866)
Friedrich Rückert (1788–1866) był wybitnym niemieckim poetą, tłumaczem i jednym z pionierów niemieckiej orientalistyki. Władał ponad 40 językami i dzięki swoim mistrzowskim przekładom poetyckim przybliżył odbiorcom w niemieckim obszarze językowym arcydzieła literatury perskiej, arabskiej i indyjskiej. Obok działalności akademickiej jako profesor w Erlangen i Berlinie pozostawił po sobie gigantyczny dorobek liryczny, cechujący się wirtuozerią językową i różnorodnością formalną. Jego intymne wiersze domowe i rodzinne często odzwierciedlają głęboką, niemal dziecięcą pobożność, a także bolesne zmaganie się z osobistymi ciosami od losu.
Historia powstania "Kindertotenlieder" (Pieśni o śmierci dzieci)
Poezja: Osobisty ból Friedricha Rückerta
Zimą na przełomie lat 1833/1834 w Niemczech szalała epidemia szkarłatyny. W ciągu zaledwie kilku tygodni Friedrich Rückert stracił dwójkę swoich najukochańszych dzieci: jedyną córkę Luise (3 lata) i najmłodszego syna Ernsta (5 lat). Aby poradzić sobie z tą niewyobrażalną stratą i przetrwać ją psychicznie, w kolejnych miesiącach poeta przelewał swój ból na papier. W ten sposób powstał wstrząsający zbiór liczący łącznie 428 wierszy, które połączył pod wspólnym tytułem Kindertotenlieder. Rückert traktował te utwory jako wyłącznie prywatną formę przeżywania żałoby; celowo zostały one wydane drukiem dopiero w 1872 roku, sześć lat po jego śmierci.
Muzyka: Ponure przeczucie Gustava Mahlera
W latach 1901–1904 Gustav Mahler wybrał pięć z tych wierszy i skomponował do nich muzykę na głos solo z towarzyszeniem orkiestry lub fortepianu. Paradoksalnie czas ten przypadał na jeden z najszczęśliwszych okresów w życiu Mahlera: poślubił Almę Schindler i został ojcem dwóch zdrowych córek, Marii i Anny. Alma była głęboko przerażona tym projektem i zarzucała mu rzucanie wyzwania losowi („Psychologicznie potrafię zrozumieć, że komponuje się coś tak strasznego, gdy nie ma się dzieci [...] Ale w pełnym szczęściu, mając dzieci [...] tak kusić los!”). Mahler natomiast był zafascynowany zdolnością Rückerta do przekształcania bólu po stracie dziecka w ponadczasową, przynoszącą ukojenie sztukę.
Tragiczna rzeczywistość
Prapremiera cyklu odbyła się 29 stycznia 1905 roku w Wiedniu pod batutą samego Mahlera. Zaledwie dwa lata później, w lipcu 1907 roku, mroczne przeczucie Almy sprawdziło się w okrutny sposób: starsza córka Mahlera, Maria, zmarła w wieku zaledwie czterech lat na szkarłatynę i błonicę. Po tej stracie Mahler był niepocieszony i wyznał później, że nigdy nie byłby w stanie skomponować tych pieśni, gdyby wówczas znał już realny ból związany z utratą własnego dziecka.
aus „Des Knaben Wunderhorn“
Nr. 12 Das irdische Leben
z "Czarodziejskiego rógu chłopca"
Życie ziemskie
„Mutter, ach Mutter, es hungert mich!
Gib mir Brot, sonst sterbe ich!“
„Warte nur! Warte nur, mein liebes Kind!
Morgen wollen wir ernten geschwind!“
Und als das Korn geerntet war,
Rief das Kind noch immerdar:
„Mutter, ach Mutter, es hungert mich!
Gib mir Brot, sonst sterbe ich!“
„Warte nur! Warte nur, mein liebes Kind!
Morgen wollen wir dreschen geschwind!“
Und als das Korn gedroschen war,
Rief das Kind noch immerdar:
„Mutter, ach Mutter, es hungert mich!
Gib mir Brot, sonst sterbe ich!“
„Warte nur! Warte nur, mein liebes Kind!
Morgen wollen wir backen geschwind!“
Und als das Brot gebacken war,
Lag das Kind auf der Totenbahr’!
Herkunft: Der Text basiert auf einer alten, unheimlichen Kindermörder-Ballade und stammt historisch aus dem norddeutschen/niederdeutschen Raum (oft historisch überliefert in Sammlungen aus Mecklenburg und Pommern).
aus „Des Knaben Wunderhorn“
Nr. 14 Urlicht
Matko, ach matko, umieram z głodu.
Daj mi chleba, bo inaczej umrę.
Czekaj, tylko czekaj, moje ukochane dziecko!
Jutro szybko przyjdą żniwa.
A kiedy wreszcie zboże ścięto,
Dziecko wciąż płakało:
Matko, ach matko, umieram z głodu,
Daj mi chleba, bo inaczej umrę.
Czekaj, tylko czekaj, moje ukochane dziecko!
Jutro szybko przyjdzie młócka.
A kiedy wreszcie zboże omłócono,
Dziecko wciąż płakało:
Matko, ach matko, umieram z głodu.
Daj mi chleba, bo inaczej umrę.
Czekaj, tylko czekaj, moje ukochane dziecko!
Jutro szybko przyjdzie pieczenie.
A kiedy wreszcie chleb upieczono,
Dziecko leżało już martwe na marach.
Pochodzenie: Tekst opiera się na starej, mrocznej balladzie o mordercy dzieci i historycznie pochodzi z obszaru północnoniemieckiego/dolnoniemieckiego (często przekazywany w historycznych zbiorach z Meklemburgii i Pomorza).
z "Czarodziejskiego rógu chłopca"
Praswiatło
"Des Knaben Wunderhorn" (Czarodziejski róg chłopca) to światowej sławy, trzytomowy zbiór niemieckich pieśni ludowych, opublikowany w latach 1805–1808.
-
Wydawcy: Za publikację odpowiedzialni byli dwaj blisko zaprzyjaźnieni poeci romantyzmu heidelberskiego – Achim von Arnim i Clemens Brentano.
-
Tytuł: Pochodzi od pierwszego wiersza w pierwszym tomie, zatytułowanego „Das Wunderhorn”. Opowiada on o urodziwym chłopcu, który przynosi cesarzowej w prezencie magiczny, bogato zdobiony róg, wydobywający z siebie pod wpływem dotyku cudowną muzykę. Jako symbol wizualny róg ten zdobił również okładki historycznych wydań.
-
Zawartość: Antologia zawiera łącznie 723 pieśni – w tym pieśni miłosne, żołnierskie, wędrowne oraz dziecięce, których korzenie sięgają od późnego średniowiecza do XVIII wieku. Arnim i Brentano zrealizowali nowatorski projekt, zbierając stare druki ulotne, kroniki oraz przekazy ustne. Nie trzymali się jednak ściśle wierności historycznej: teksty były przez nich mocno redagowane, wygładzane i uzupełniane zgodnie z własnym poczuciem estetyki, aby stworzyć idealny, tradycyjny „ton ludowy” (Volkston).
O Röschen rot!
Der Mensch liegt in größter Not!
Der Mensch liegt in größter Pein!
Je lieber möcht’ ich im Himmel sein!
Da kam ich auf einen breiten Weg,
Da kam ein Engelein und wollt’ mich abweisen.
Ach nein! Ich ließ mich nicht abweisen!
Ich bin von Gott und will wieder zu Gott!
Der liebe Gott wird mir ein Lichtchen geben,
Wird leuchten mir bis in das ewig selig Leben!
O różyczko czerwona!
Człowiek żyje w największej niedoli!
Człowiek żyje w największym udręczeniu!
O ileż bardziej wolałbym być w niebie!
I oto wszedłem na szeroką drogę,
Gdy podszedł aniołek i chciał mnie odprawić.
Ach nie! Nie dałem się odprawić!
Pochodzę od Boga i chcę powrócić do Boga!
Dobry Bóg da mi małe światełko,
Będzie mi świecić aż po wieczne, błogosławione życie!
Clemens Brentano entdeckte und sammelte die historischen Textfragmente und Vorstufen dieses Liedes im Raum Kassel und Frankfurt am Main. Er integrierte das Lied unter der Kategorie der Geistlichen Lieder in den ersten Band der berühmten Volksliedsammlung. Gustav Mahler setzte diesen mitteldeutschen Text musikalisch in seiner 2. Sinfonie.
Clemens Brentano odkrył i zebrał historyczne fragmenty tekstu oraz wczesne wersje tej pieśni w okolicach Kassel i Frankfurtu nad Menem. Włączył tę pieśń do kategorii pieśni duchowych (religijnych) w pierwszym tomie słynnego zbioru pieśni ludowych. Gustav Mahler wykorzystał ten środkowoniemiecki tekst muzycznie w swojej II Symfonii.